Czym jest otyłość wtórna?

Otyłość wtórna może być powodowana szeregiem zaburzeń w różnych układach.

Do chorób ja powodującą zaliczamy:

  • zaburzenia hormonalne,
  • zaburzenia ośrodkowego układu nerwowego (OUN),
  • zespoły uwarunkowane genetycznie,
  • przyjmowanie określonej grupy leków.

Zaburzenia układu hormonalnego, zwane endokrynopatiami, wynikają z wielu zaburzeń:

  • niedoczynność tarczycy: wiąże się z niedoborem hormonów tarczycy, a przyczyny mogą być rozmaite – od choroby autoimmunologicznej po uraz mechaniczny; jej objawy są na tyle różnorodne, że często zdarza się, że pacjenci leczeni są z powodu kilku różnych chorób (w tym depresji, wysokiego poziomu cholesterolu, problemów dermatologicznych),
  • zespół Cushinga: spowodowany przez nadprodukcje kortyzolu lub przez nadmierne stosowanie steroidów podobnych do kortyzolu (glikokortykosterydów); produkcja kortyzolu jest regulowana przez ACTH hormon adrenokortykotropowy, wydzielany przez znajdującą się pod mózgiem przysadkę mózgową; nadmiar kortyzolu w organizmie powoduje znaczne zmiany w tkankach i organach,
  • somatopauza: stopniowe zmniejszanie wydzielania hormonu wzrostu przez przysadkę mózgową, zaburza proporcje pomiędzy mięśniami, a tkanką tłuszczową na korzyść tkanki tłuszczowej; hormon wzrostu odpowiada też za regulację gospodarką węglowodanową i tłuszczową organizmu,
  • hipogonadyzm: niedobór hormonów płciowych i brak lub opóźnienie dojrzewania płciowego z tendencją do otyłości, niedoczynności gonad (jajników lub jąder); dysfunkcja gonad obejmuje produkcję hormonów płciowych i gamet (jaj lub plemników); wyróżnia się typ pierwotny oraz wtórny,
  • hiperinsulinizm: nadmierne wydzielanie insuliny w organizmie przez trzustkę, które prowadzi do gromadzenia się tkanki tłuszczowej; wyróżnia się dwa główne mechanizmy: hiperinsulinizm związany z insulinoopornością (ilość wydzielanej insuliny jest zbyt duża, w odpowiedzi na wzrost stężenia glukozy po posiłkowej, komórki organizmu stają się niewrażliwe na jej działanie) zwiększający ryzyko wystąpienia cukrzycy typu 2 oraz hiperinsulinizm wynikający z zaburzeń wydzielania insuliny związany z hipoglikemią. (powikłanie cukrzycowe, w którym poziom cukru we krwi spada poniżej bezpiecznego poziomu),
  • zespół policystycznych jajników: zaburzenia hormonalne, mające negatywny wpływ na funkcjonowanie jajników; wiąże się z powstawaniem wielu pęcherzyków nie wydostających się do jajowodu; pęcherzyki obumierają i zmieniają się w małe torbiele; choroba nazywana jest również zespołem wielotorbielowatych jajników, drobnotorbielkowatych jajników lub zespołem Steina-Leventhala; większości przypadków jest związany z otyłością.

Zaburzenia ośrodkowego układu nerwowego, wynikają:

  • ze stanów zapalnych mózgu,
  • z urazów mózgu (w tym mechanicznych),
  • z obecności guzów okolic podwzgórza i przysadki.

Choroby OUN mogą powodować zaburzenia wydzielania różnych hormonów, np. niedoczynności tarczycy czy choroby Cushinga. Urazy i stany zapalne mogą prowadzić do zniszczenia części mózgu odpowiadającej za regulację głodu i sytości oraz przemian metabolicznych z nimi związanych. Nieprawidłowości w wydzielaniu neuroprzekaźników powodują zaburzenie ośrodka głodu znajdującego się w części bocznej. Uszkodzenie tej części podwzgórza powoduje afagię, czyli zahamowanie łaknienia (uczucie niechęci do jedzenia, jadłowstręt). Natomiast ośrodek sytości umiejscowiony jest w części brzuszno-przyśrodkowej. Uszkodzenie tej części podwzgórza powoduje hiperfagię, czyli zwiększenie łaknienia i związane z tym zwiększenie ilości przyjmowanego pożywienia oraz wydłużenie czasu spożywania posiłków. Głównym objawem hiperfagii jest uczucie głodu pomimo najedzenia się. Organizm nie wysyła sygnału, że została wprowadzona odpowiednia ilość jedzenia, i że jest już najedzony. Dochodzi wówczas do przejadania się. Zaburzenia te związane są również z sekrecją hormonów: serotoniny (zmniejszenie łaknienia), NPY-neuropeptyd Y (zwiększenie łaknienia) i CCK-cholecystokinina, która odpowiedzialna jest za przekaz informacji z żołądka do mózgu. Jeżeli mózg nie odbiera tego sygnału bądź jeśli ten sygnał nie działa, uczucie sytości może nastąpić bardzo późno, a to może prowadzić do spożywania nadmiernej ilości jedzenia.

Rozróżnia się również zespoły uwarunkowane genetycznie, takie jak:

  • zespół Downa: wady wywołane nadmiarem materiału genetycznego czyli dodatkowym chromosomem 21,
  • zespół Turnera: zespół wad wrodzonych, związanych z chromosomami płciowymi; do charakterystycznych objawów choroby należy bardzo niski wzrost (ok. 142 cm), infantylizm płciowy (brak dojrzewania i pierwotna bezpłodność), szereg anomalii fizycznych,
  • zespół Pradera-Williego: wynika z poważnych zmian w układzie genów znajdujących się na chromosomie 15; genetycy są w stanie je zidentyfikować nie wiadomo jakie są powody ich powstania; choroba objawia się niskorosłością (niedobór hormonu wzrostu) i niepełnym dojrzewaniem płciowym; zaburzone jest uczucia sytości i chorzy mogą jeść bez końca, co w przypadku braku kontroli z zewnątrz prowadzi do monstrualnej otyłości,
  • zespół Laurence’a-Moona-Biedla: zaburzenie genetyczne, cechujące się nieprawidłowym składem białek umiejscowionych w centrosomach i ciałkach podstawowych komórek rzęskowych, którego typowe objawy obejmują otyłość twarzy, tułowia i kończyn, upośledzenie wzroku prowadzące do ślepoty.

Otyłość wtórna może być też spowodowana lekami przewlekle stosowanymi. Do leków powodujących takie zaburzenia zaliczamy:

  • kortykosteroidy,
  • beta-adrenolityki,
  • estrogeny i progesteron,
  • leki psycholeptyczne (przeciwlękowe), psychoaleptyczne (przeciwdepresyjne) i normotymiczne (przeciwpadaczkowe), wpływają na układy regulujące łaknienie, a także na zmniejszenie aktywności osoby chorej.

Autor: Agnieszka Reptowska

Wpływ emocji na zachowania żywieniowe osób dorosłych

– The influence of emotions on the nutritional behavior of adults

http://www.poradnikzdrowie.pl/sprawdz-sie/sygnaly-ciala/niedoczynnosc-tarczycy-przyczyny-objawy-leczenie_33584.html (pobrano: 29.12.2016r.)
P. Margulies, M.D., F.A.C.P., F.A.C.E, Zespół Cushinga–fakty, które powinieneś znać, Medical Director, NADF Clinical Associate Professor of Medicine, Cornell University Medical School New York, s.1-7
http://www.endokrynologia.net/content/somatopauza-niedob%C3%B3r-hormonu-wzrostu (pobrano: 29.12.2006t.)
http://www.interna.com.pl/hipogonadyzm.htm (pobrano: 29.12.2016r.)
http://www.medonet.pl/choroby-od-a-do-z/choroby-zenskich-narzadow-plciowych,zespol-policystycznych-jajnikow--pcos----objawy--leczenie,artykul,1586960.html (pobrano: 29.12.2016r.)
http://wylecz.to/pl/choroby/endokrynologia/otylosc-wtorna.html (pobrano: 29.12.2016r.)
http://psychodietetykablizej.blogspot.com/2015/02/zaburzenia-fizjologii-odzywiania-sie.html (pobrano: 29.12.2016r.)
http://www.poradnikzdrowie.pl/zdrowie/choroby-genetyczne/za-zespol-Downa-odpowiadaja-wadliwe-geny_38191.html (pobrano: 29.12.2016r.)
http://www.zespolturnera.pl/ (pobrano: 29.12.2016r.)
http://prader-willi.pl/pl,25,objawy-i-przebieg.html (pobrano: 29.12.2016r.)
http://www.czytelniamedyczna.pl/324,zespol-laurenceacuteamoonabiedlabardeta-opis-przypadku.html (pobrano: 29.12.2016r.)
http://wylecz.to/pl/choroby/endokrynologia/otylosc-wtorna.html (pobrano: 29.12.2016r.)

About the author: Agnieszka Reptowska

Leave a Reply

Your email address will not be published.

thirteen + five =