Czynniki wpływające na zachowania żywieniowe

Według słownika pojęć żywieniowych, zachowania żywieniowe to działania i sposoby postępowania, które bezpośrednio wiążą się z zaspokajaniem potrzeb żywieniowych. Inne źródła, podają terminologię pod kątem ekonomicznym i w pracy Barbary Uramowskiej-Żyto i Małgorzaty Kozłowskiej-Wojciechowskiej, zachowania żywieniowe są jednym z elementów stylu życia. Odzwierciedlają one określone gusty kulinarne, preferencje żywieniowe, a te z kolei można traktować jako wskaźnik przynależności do określonej warstwy czy klasy społecznej2. Natomiast Marć określa, że w obrębie zachowań zdrowotnych można wymienić takie działania człowieka, jak: wybór żywności, sposoby nabywania, organizowania, przechowywania oraz przygotowania żywności do bezpośredniego spożycia z uwzględnieniem częstości i ilości spożywanych produktów.

Na składową zachowań zdrowotnych wylicza się również pochodzenie, tradycje, wykształcenie rodziców, miejsce dorastania, wpływ środowiska. Prawidłowe zachowania w stosowanej diecie, ma również miejsce spożywania posiłków. Nie sprzyja temu dynamiczny sposób życia czy ciągła praca. Zachowanie więc stanowi każda reakcja lub zespół reakcji organizmu na bodźce środowiska. Można stwierdzić, że jest to ogół działań i czynności mających na celu zaspokojenie potrzeb, poprzez zdobywanie dóbr i usług według odczuwanego systemu preferencji.

Wszystko, co powoduje, że nasze postępowanie zmierza do zdobycia pożywienia –jest procesem. To co ma na niego wpływ, jest dość skomplikowane:

-dostępność pokarmów

-geny

-hormony

-ogólnie sklasykowane przemiany zachodzące w organizmie

-uwarunkowania kulturowe

-wiedza na temat wartości pożywienia

-zdolności organoleptyczne jednostki (smak, zapach, ocena wyglądu pożywienia)

Izabela Tomaszewska w rozprawie „Wpływ wybranych czynników środowiskowych na zachowania żywieniowe młodzieży w wieku 13-16 lat” stwierdza, że istnieje całe grono czynników, które mają wpływ na zachowania żywieniowe.

W sferach żywieniowych, czynniki te można podzielić na:

– wewnętrzne (genotyp, reakcje nerwowe i hormonalne oraganizmu, struktura i czynność ośrodka nerwowego)

– zewnętrzne (odżywienie w okresie prenatalnym, we wczesnym dzieciństwie, czynniki kulturowo-społeczne, wpływy rodzinne)

Podział czynników różnicujemy również pod względem:

– ekonomicznym (zwany również społeczno-ekonomicznym, wykształcenie, poziom kultury, tradycje, przyzwyczajenia, moda, reklama, promocja, zakazy i nakazy administracyjne)

– pozaekonomicznym (czynniki demograficzne, wiek, płeć, liczebność rodziny, warunki klimatyczne, potrzeby, postęp naukowo-techniczny).

Największy jednak wpływ zachowania żywieniowe oraz na ich skutki, ma wiek, płeć, środowisko zamieszkania, poziom wiedzy i uwarunkowania psychologiczne, kształtujące się głównie w okresie dojrzewania.

Płeć nieodzownie związana jest z rolą społeczną, która kształtowała się na przestrzeni setek lat i która dalej determinuje pewne określone wzorce zachowań. W okresie młodzieńczym, na skutki wynikające ze złego postrzegania siebie, narażone są głównie dziewczynki, co nie wyklucza z tego grona również dojrzewających chłopców.

Zachowania żywieniowe u dzieci i młodzieży, są wypadkową dwóch wpływów środowiskowych. Pierwszego: środowiska domowo-rodzinnego oraz drugiego: szkolnego. O ile pierwszy determinuje u młodych ludzi powstanie postaw związanych z żywnością (wynikające z cechy rodziny, doświadczeń i struktury), o tyle środowisko szkolne oddziaływuje poprzez edukację, wiedzę, postawę nauczycieli oraz działalność punktów gastronomicznych. (punktów żywienia).

Autor: Agnieszka Reptowska

B. Uramowska-Żyto, M. Kozłowska-Wojciechowska; Zachowania żywieniowe rodzin ubogich str. 227

Marć M., Zwyczaje żywieniowe kobiet ciężarnych. [W]: Januszewicz P., Socha P., Mazur A. (red.), Żywienie w zdrowiu publicznym, Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego, Rzeszów 2009: 37–50.

S. Gajewski, 1994. Zachowanie się konsumenta a współczesny marketing. Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego

I. Tomaszewska, Wpływ wybranych czynników środowiskowych na zachowania żywieniowe młodzieży w wieku 13-16 lat, str .16.

About the author: Agnieszka Reptowska

Leave a Reply

Your email address will not be published.

fifteen + 20 =