Modyfikacja nawyków żywieniowych

Drabina interwencyjna w procesie zmian nawyków żywieniowych osób z nadwagą i otyłością, powinna opierać się o konsultację specjalistów z zakresu żywienia, pod nadzorem lekarza podstawowej opieki zdrowotnej. Na poziomie indywidualnym, modyfikacja nawyków żywieniowych opiera się na podstawowych zasadach:

– ograniczeniu spożycia energii z tłuszczów i cukrów ogółem,

– zwiększeniu spożycia owoców i warzyw,

– zwiększeniu spożycia roślin strączkowych, produktów pełnoziarnistych i orzechów (błonnika),

– zwiększeniu ilości wody,

– wprowadzeniu regularności posiłków,

– nakierowaniu się na sezonowość produktów,

– zaangażowaniu regularnej aktywności fizycznej (60 minut dziennie dla dzieci i 150 minut, rozłożone przez tydzień dla dorosłych),

– całkowitej lub stopniowej eliminacji używek.

Efekt odpowiedzialności indywidualnej jest tym bardziej widoczny, im większy jest dostęp do korzystania ze zdrowego stylu życia. Na poziomie społecznym ważne jest, aby wspierać osoby w następujących zaleceniach i przyjętych nawykach. Przemysł spożywczy może odegrać znaczącą rolę w promowaniu zdrowego żywienia poprzez:

– zmniejszenie zawartości tłuszczu, cukru i zawartość soli w przetworzonej żywności, zapewniając zdrowe i pożywne wyroby, – ograniczenie obrotu produktów o wysokiej zawartości cukru, soli i tłuszczów spożywczych, zwłaszcza tych skierowanych do dzieci i młodzieży,

– zapewnić dostępność zdrowych wyrobów żywieniowych i wspierać regularne uprawianie aktywności fizycznej w miejscu pracy.

Rozpatruje się znaczenie słodzonych napojów gazowanych, jako czynnika zwiększającego ryzyko wystąpienia otyłości. Zaobserwowano, że dzieci spożywające tego rodzaju napoje w codziennej diecie, przekraczają dzienne racje pokarmowe o około 100kcal.

Słodzone napoje są głównym źródłem cukrów prostych, barwników i substancji aromatycznych. Zawartość dwutlenku węgla, który warunkuje charakter napoju, może prowadzić również do zwiększonego ryzyka chorób refluksowo-przełykowych, a nawet nasilać jej objawy. Napoje gazowane stanowią istotne źródło energii, a w niższym stopniu składników odżywczych.

Najważniejszym aspektem psychologicznym, wpływającym na konsumentów spożywających napoje gazowane, jest dodanie słowa „light” na opakowaniu. Napoje takie są wzbogacane w substancje słodzące obniżające kaloryczność, jednakże sprzyja to efektowi wynagradzania spożycia napoju bardziej „dietetycznego” – zwiększoną ilością tego napoju, posiłku czy słodyczami. Efektem manipulacyjnym producentów, jest określanie produktów jako „light” pomimo, że ich kaloryczność w porównaniu z „normalnym” produktem, jest taka sama lub różnice są niewielkie. Dodatki w postaci aspartamu jako popularnego słodzika, mogą sprzyjać zwiększonej masie ciała poprzez zaburzony metabolizm glukozy i wywołać efekt przedcukrzycowy, a nawet pełnoobjawową cukrzycę.

W ramach prewencji, niezbędne są prawidłowe oznakowania produktów oraz zakaz reklamowania wybranych grup żywności, głównie skierowanych do dzieci. Powinno uświadamiać się konsumentom, co dokładnie znajduje się w kupowanej żywności i czym jest ona udoskonalana lub barwiona. Zawartość energetyczna pokarmu przez wykazanie jej składu (Food Labeling), dała możliwość świadomego wybierania produktów przez opisanie przekroczonych limitów wybranych składników pokarmowych.

Traffic Lights System, wprowadzony został z sukcesem przez niektóre kraje. Kolorowe oznaczenia poszczególnych składników wchodzących w skład żywności unaoczniają konsumentowi, co dokładnie wybiera i z jakimi głównymi składnikami wiąże się spożycie danego produktu.

Powszechne w Polsce GDA, czyli wskazanie dziennego spożycia ułatwia kupującym szacowanie racji pokarmowych – wspomaga to głównie osoby, które dbają o poprawną dietę.

Efektywność edukacji żywieniowej jest tym większa, im szybciej konsument zostaje uświadomiony w wyborze produktu. Nie wszyscy producenci zgadzają się z tego rodzaju polityką. Decyzje o uszczegóławianiu składu produktów powoduje obniżenie sprzedaży wybranych artykułów spożywczych.

Food Standard Agency przygotowała system klasyfikacji składników produktów żywnościowych. Nutrient Profiling, to ocena zawartości i przydzielenie produktu do jednego z trzech grup:

– zdrowe,

– ani zdrowe, ani nie zdrowe,

– niezdrowe.

Wprowadzenie tego rodzaju podziału produktów żywnościowych, sprzyja edukacji najmłodszych grup konsumentów, gdyż klasyfikacja pozwala na emitowanie reklam tylko tych produktów, które nie maja potencjału antyzdrowotnego.

Prawidłowe nawyki żywieniowe, to również znajomość pojęcia Indeksu Glikemicznego (IG). W niektórych krajach wartości IG zaczęły pojawiać się na etykietach produktów spożywczych. Produkty żywnościowe o takiej samej ilości węglowodanów nie oddziałują w ten sam sposób na wzrost stężenia cukru we krwi. Indeks glikemiczny jest w rzeczywistości sposobem szeregowania żywności zawierającej węglowodany według siły, z jaką podnosi ona po jej spożyciu stężenie cukru we krwi. Produkty żywnościowe można podzielić na trzy grupy:

– o niskim IG,

– o średnim IG,

– o wysokim IG.

Skala wartości IG mieści się między 0 a 100, gdzie 100 stanowi IG produktu referencyjnego, jakim jest np. glukoza. Żywność o wysokim IG powoduje szybki wzrost stężenia glukozy we krwi i za razem szybki jej spadek, podczas gdy żywność o niskim IG wywołuje mniejszy, za to dłużej utrzymujący się wzrost glikemii poposiłkowej. Wartość IG produktu jest zależny od stopnia przetworzenia, formy fizycznej, ilości i rodzaju błonnika oraz od czasu obróbki termicznej. Dodatek produktów bogatych w tłuszcz i białko znacząco zwalnia tempo trawienia posiłku, co zmniejsza całkowitą wartość IG.

Nowe spojrzenie na witaminę D w diecie, wynika z jej pozytywnego wpływu na organizm. Niedobór odpowiada nie tylko za ryzyko wystąpienia krzywicy czy osteoporozy. W chorobach autoimmunologicznych zauważono wpływ niskich wartości witaminy D na rozwój nowotworów, cukrzycy typu 1, stwardnienia rozsianego i zapaleń jelit. Odgrywa szczególną rolę w patogenezie chorób endokrynologicznych, metabolicznych, sercowo-naczyniowych i przewodu pokarmowego. Uzupełnienie deficytu witaminy D w diecie, normalizuje sekrecje insuliny przywracając równowagę węglowodanową. Dotyczy to również wzmocnienia efektów i wzrostu aktywności insuliny poprzez aktywną formę kalcitriolu. Witamina D ma więc działanie antyoksydacyjne, antyzapalne i antynowotworowe, stąd traktuje się ją jako wskaźnik poprawności ogólnego stanu zdrowia, również w profilaktyce żywieniowej.

Autor: Agnieszka Reptowska

Wpływ emocji na zachowania żywieniowe osób dorosłych

– The influence of emotions on the nutritional behavior of adults

L. Kłosiewicz-Latoszek, Otyłość jako problem społeczny, zdrowotny i leczniczy, Problemy Higieny i Epidemiologii 2010, 91(3), s. 339-343 
http://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs311/en/ (pobrano: 07.01.2017r.) 
M. Jarosz, E. Rychlik, Napoje słodzone gazowane i ich związek z powstawaniem chorób dietozależnych, Standardy Medyczne nr 4, 2007 s. 109-114 
http://www.newsweek.pl/nauka/cukrzyca-objawy-leczenie-cukier-dieta-otylosc-nadwaga-newsweek-pl,artykuly,348589,1.html (pobrano: 04.01.2017r.) 
K. Gajewska, M. Pilecka, Niedoceniona witamina D. Nowe spojrzenie na rolę kalcytriolu w utrzymaniu homeostazy organizmu, Nowe spojrzenie na zdrowie człowieka, Tygiel, Lublin 2015, s. 122-135 http://www.izz.waw.pl/pl/eufic?id=94 (pobrano: 07.01.2017r.)

About the author: Agnieszka Reptowska

Leave a Reply

Your email address will not be published.

17 − twelve =