Czym jest otyłość prosta?

Otyłość prosta w przeciwieństwie do wtórnej, nie jest związana z wszelkimi pierwotnymi zaburzeniami chorobowymi pochodzenia endokrynologicznego, genetycznego czy jatrogennego.

Otyłość prostą dzielimy na trzy podtypy:

  • łagodna, gdy przekracza od 20 do 40% masy idealnej/należnej,
  • umiarkowana, gdy przekracza od 40 do 100% masy idealnej/należnej,
  • znaczna, gdy przekracza o ponad 100% masę idealną/należną.

Rozróżniamy typy nadwagi i otyłości z uwzględnieniem rozmieszczenia tkanki tłuszczowej w organizmie:

  • androidalną zwana wisceralną, centralną, trzewną, typu „jabłko”,
  • gynoidalną zwaną obwodową, typu „gruszka”

, lub:

  • fenotyp TOFI (Thin Outside Fat Inside) – cienki zewnętrznie, otyły wewnętrznie,
  • fenotyp FOTI (Fat Outside Thin Inside) – otyły zewnętrznie, cienki wewnętrznie

Według Międzynarodowej Klasyfikacji Chorób i Problemów Zdrowotnych wyróżnia się pięć rodzajów otyłości:

  • spowodowaną nadmierną podażą energii,
  • nieokreśloną (otyłość prosta),
  • polekową (przyczyny zewnętrzne),
  • z hipowentylacją pęcherzykową (Zespół Pickwicka),
  • inne jej postacie (patologiczna).

Otyłość prosta charakteryzuje się (zaobserwowanym w ostatnich latach) wzrostem występowania powodowanym czynnikami środowiskowymi i kulturowymi, takimi jak:

  • niska aktywność fizyczna,
  • dieta wysokoenergetyczna i wysokotłuszczowa,
  • siedzący tryb życia,
  • bierny odpoczynek,
  • dostępność pożywienia,
  • reklamy nakłaniające,
  • żywność utrwalana i modyfikowana,
  • kuchnia tradycyjna i zwyczaje kulturowe,
  • uwarunkowania psychologicznego mechanizmu samoregulacji i radzenia sobie ze stresem,
  • wzrost znaczenia przedsiębiorstw spożywczych.

Trudno określić jednoznaczne przyczyny jej pojawienia się, jednakże łatwo zobrazować mechanizm powstawania. Pomimo genetycznych uwarunkowań, które zwiększają ryzyko wystąpienia otyłości (33% występowania, jeśli jedno z rodziców było otyłe), stwierdza się zwiększone prawdopodobieństwo otyłości u osób, które miały z nią problem w wieku dziecięcym. Obserwuje się istotny związek pomiędzy wiekiem, a zachowaniami żywieniowymi. Osoby starsze przywiązują mniejsze znaczenie do prawidłowo prowadzonej diety, w porównaniu z osobami młodszymi, stąd częstość występowania nadwagi i otyłości obserwuje się w grupach o wyższej średniej wieku. Przez ostatnie lata obserwuje się również wzrost ekspresji genów odpowiedzialnych za rozwój otyłości, spowodowany wpływem niekorzystnych warunków środowiskowych.

Nieswoistość środowiskowa wynika z niedożywienia płodu w okresie życia płodowego i zaburzenia w organogenezie, zwłaszcza tkanki tłuszczowej, układu wyspowego trzustki, serca i układu naczyniowego. Późniejsze wpływy środowiskowe, które ujawniają kliniczne zaburzenia zespołu metabolicznego, wiążą się przede wszystkim ze stylem życia, a szczególnie z nadmierną podażą wysokoenergetycznych i wysokoprzetworzonych produktów żywnościowych oraz bezczynności mięśniowej połączonej ze zmniejszeniem siły mięśni i wydolności fizycznej. Otyłość wpływa na ilość stężenia leptyny w osoczu krwi (hormon wydzielany głównie przez komórki tłuszczowe zwane adipocytami, zależna od ilości podskórnej tkanki mięśniowej). Wpływa na ośrodkowy układ nerwowy i reguluje apetyt poprzez zmniejszenie łaknienia (działa poprzez receptory leptynowe znajdujące się w podwzgórzu). U osób z nadmierną masą ciała, stwierdza się podwyższoną jej ilość (zaburzenia wytwarzania hormonu lub niewrażliwość receptorów-neurotransmiterów), która sprzyja powikłaniom kardiologicznym i leptynooporności, możliwą do zredukowania poprzez zmniejszenie masy ciała. Nagromadzona tkanka tłuszczowa sprzyja wielu procesom biochemicznym, dlatego jej nagromadzenie ma bezpośredni związek ze schorzeniami układu sercowo-naczyniowego. Trudności w doświadczaniu samego siebie i problemy natury psychologicznej są istotnymi osobowościowymi predykatorami w etiopatogenezie otyłości prostej, gdzie napięcie fizjologiczne mylone jest z odczuwaniem głodu.

Autor: Agnieszka Reptowska

Wpływ emocji na zachowania żywieniowe osób dorosłych

– The influence of emotions on the nutritional behavior of adults

http://www.odchudzanie-skorczewski.pl/typy-fenotypy-rodzaje-otylosci/ (pobrano: 28.12.2016r.)
World Health Organization, International Statistical Classification of Diseases and Related Health Problems, Centrum Systemów Informacyjnych Ochrony Zdrowia, WHO 2008, s.197
http://www.szpitaljp2.krakow.pl/fileadmin/media/marketing/PSYCHOLOGICZNE%20PRZYCZYNY%20OTY%C5%81O%C5%9ACI.pdf (pobrano: 04.03.2017r.)
E. Kawalec, A. Reczek, A. Porębska, T. Brzostek, I. Malinowska-Lipień, Zachowania zdrowotne pacjentów z otyłością i nadwagą, w: Pielęgniarstwo XXI wieku, Kraków 2011, nr 2 (35), s. 27-33
J. Tatoń, M. Barnaś, Zespół metaboliczny – kontrowersje wokół akademickiej debaty i realiów praktyki klinicznej; w: Via Medica Endokrynologia. Otyłość i Zaburzenia przemiany materii, 2008, tom 5 nr 1, s. 13-26
http://dietetycy.org.pl/leptyna-grelina/ (pobrano: 02.01.2017r.)
J. Tatoń, M. Barnaś, Zespół metaboliczny – kontrowersje wokół akademickiej debaty i realiów praktyki klinicznej; w: Via Medica Endokrynologia. Otyłość i Zaburzenia przemiany materii, 2008, tom 5 nr 1, s. 13-26

About the author: Agnieszka Reptowska

Leave a Reply

Your email address will not be published.

2 × three =